Obezite vücutta fazla yağ depolanmasından dolayı oluşan bir fizyolojik bozukluktur. Aşırı şişmanlık ve obezite belirli bir boy için sağlıklı kabul edilen değerlerin üzerinde ağırlıklara verilen isimlerdir. Vücut Kütle İndeksi (VKE) aşırı şişmanlığın ve obezitenin göstergelerinden biri olarak kullanılır. VKE değeri kilogram olarak vücut ağırlık değerinin, metre olarak hesaplanan boy uzunluğunun karesine bölünmesi ile bulunur. Amerikan Hastalıkları Kontrol ve Önleme Merkezine göre, VKE değeri 25 ile 29.9 arasında olan yetişkinlere aşırı şişmanlık, VKE değeri 30 ve üzerinde olan yetişkinlere obezite teşhisi konulur.

Yetişkinler için Vücut Kütle İndeksi
VKE değeri aşırı şişmanlıktan veya obeziteden dolayı ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının göstergelerinden sadece bir tanesidir. Bir diğer gösterge ise bel çevresi ölçümüdür. Bel çevresi ölçümü karın bölgesinde biriken yağ miktarının bir göstergesidir. Bu bölgede fazla yağ birikimi, kalp hastalıkları gibi bazı önemli sağlık sorunlarında risk faktörü teşkil eder.

Obeziteye etken olan sadece çevresel faktörler mi?
Araştırmacılar ve beslenme uzmanlarının çoğu giderek artan obez insan sayısının, son yıllarda, miktarı yüksek fakat beslenme değeri düşük gıda maddelerinin yaygın biçimde tüketilmesinden dolayı arttığını belirtmektedir. Bu çeşit yanlış

beslenme alışkanlıkları yanında, fiziksel aktivitelerin azlığı ya da yokluğu obezitede büyük rol oynamaktadır. Örneğin, yetişkinlerin büyük bir çoğunluğu iş yerinde ve evde zamanının büyük bir kısmını oturarak geçirmektedir; iş yerine veya alışverişe yürümek yerine, araba ile gitmektedir.
Bilimdeki son gelişmeler, obezitede genetik yani kalıtımsal faktörlerin rolü bulunduğunu göstermektedir. Gün geçtikçe obeziteyle ilgili bulunan genlerin sayısı artmaktadır. Bu araştırmalar bazı kişilerin aşırı şişmanlığa ve obeziteye genetik yatkınlıkları olabileceğine işaret etmektedir. Obezitenin hem çevresel hem de genetik faktörlerin rol oynadığı karmaşık hastalıklardan biri olduğu vurgulanmalıdır.

Obezite ve Sağlık
Aşırı şişmanlık ve obezite çeşitli hastalıkların ve ciddi sağlık sorunlarının oluşma riskini artırır. Bunlar arasında yüksek tansiyon, tip 2 diyabet, koroner kalp hastalığı, felç, osteoartirit, solunum problemleri ve bazı kanser çeşitleri, örneğin göğüs kanseri ve kolon kanseri, bulunur. Günde 30 dakika orta derecede yapılan fiziksel aktivite hem vücut ağırlığını dengede tutar, hem de yukarıda bahsedilen ciddi hastalıkların görülme riskini azaltır.
BMI ve bel çevresi ölçümü yanında, obeziteye ilişkin hastalıkların ortaya çıkma riski, kişide hipertansiyon, yüksek LDL-kolesterol değeri, düşük HDL-kolesterol değeri, yüksek kan şekeri, ailesel prematüre kalp hastalığı ve sigara içme gibi diğer risk faktörlerinin bulunup bulunmamasına da bağlıdır.

Çocuklarda Obezite
Çocuklarda görülen obezite ciddi boyutta bir sağlık ve sosyal problemdir. Kalıtımsal nedenlerden dolayı anne ve/veya babaları aşırı şişman veya obez olan çocuklarda, obezite riski daha fazladır. Genetik faktörlerin yanında çocuklarda ve gençlerde obezite çeşitli çevresel nedenlerden dolayı ortaya çıkabilir.Bu çevresel faktörler aşağıdaki gibi özetlenebilir:
 1. Fiziksel aktivitelerin yetersizliği
 2. Aşırı televizyon ve bilgisayar kullanımından dolayı hareketsiz yaşam biçimi
 3. Ailenin sosyoekonomik durumu
 4. Yanlış yemek yeme alışkanlıkları
 5. Yüksek kalorili yiyeceklerin medya yoluyla sürekli gündemde tutulması

Çocuklarda Obeziteyi Nasıl Önleyebiliriz?
Yaş ilerledikçe davranışları değiştirmenin zorluğundan dolayı, küçük yaslarda çocuklara sağlıklı yaşam için gerekli davranış biçimlerini öğretmek, obeziteyi engellemek açısından çok önemlidir. Bunu başarmada başta aile olmak üzere, çocukların okul ortamı da çok önemli rol oynar.
Ailelerin erken yaşlarda çocuklara kazandıracakları yeterli fiziksel aktivite ve doğru yemek yeme alışkanlıkları çocuklarda ileride obezite görülme riskini azaltacaktır. Çocuklar ev dışında günlerinin büyük bir bölümünü okullarda geçirmektedirler. Bundan dolayı okullarda obeziteyi engellemek için etkin önlemler alınabilir. Okullarda verilen yemeklerin dengeli beslenme standardlarına uygun olması, az yağ içeren, az kalori içeren ve fazladan eklenmiş şeker bulunmayan gıdaların çocuklara sunulması bu önlemlerden birisidir. İkincisi de günlük olarak çocukların düzenli fiziksel aktivite eğitimi almalarıdır. Ayrıca, okullarda sağlık eğitimi programlarının uygulanması obezite ve birçok diğer önlenebilir hastalıklar hakkında çocuklarda farkındalık yaratacaktır.
 

Kaynaklar:
Centers for Diseases Control and Prevention:
http://www.cdc.gov
American Obesity Association: http://www.obesity.org

  .