TARİH TOPLUM

Haziran 2006 Sayı 68

Girne Kalesi Tarihçesi


     Girne Kalesi şehrin kuzeydoğusunda yer almaktadır. Limana hakim bir durumda ve dikdörtgen şekilde inşa edilmiştir. Antik kaynaklar kalenin ilk kez, 1191 yılında Üçüncü Haçlı Seferi esnasında Aslan Yürekli Richard'ın Kıbrıs Kralı İsak Komnen'i yenmesi ve Kıbrıs'ı ele geçirmesi üzerine inşa edildiğinden bahsetmektedir. Kaleiçi ve çevresinde yapılan araştırmalar kale tarihini Helenistik Roma devirlerine götürmekle beraber, Girne Kalesi’nin tam inşa tarihi günümüze kadar belirlenmemiştir. Ancak mevcut kalıntılardan orijinal kalenin M.S. VII yüzyılda Kıbrıs'a yapılan Arap akınlarına karşı Girne'yi savunmak amacı ile Bizanslılar tarafından inşa edildiği bilinmektedir.
     Aslan Yürekli Richard Kıbrıs'ı ele geçirince, adayı önce Templar Şövalyeleri’ne, daha sonra da yeğeni Guy De Lusignan'a (Luzinyan) vermiştir. Böylece Kıbrıs'ta üçyüzyıl (1192-1489) kadar sürecek Fransız Lüzinyan saltanatı başlamıştır.
     İlk inşa edildiğinde çok küçük olan Girne Kalesi 1208-1211 yılları arasında Lüzinyan Kralı olan John D'İbelin döneminde geliştirilmiştir. Bu dönemde, kaleye yeni bir giriş kapısı, atnalı ve kare planlı kuleler, ok mazgalları, muhafız odaları ve zindanlar eklenmiştir. Kale, savaş zamanlarında sığınma yeri, barış zamanlarında ise dinlenme yeri olarak kullanılmıştır.
    1373 yılındaki Ceneviz saldırısında büyük tahribata uğramıştır. 1489 yılından itibaren Venediklilerin savunma planlarına uygun olarak daha da geliştirilerek bugünkü son şeklini almıştır. Bu dönemde kalenin dış çevresinde top atışlarına dayanıklı kalın tahkimat duvarları ile top atışı yapılabilecek geniş mazgallı kuleler inşa edilmiştir. Kale bittiğinde 1100 yıllarında yapıldığı sanılan Bizans Dönemi St. George Kilisesi Kuzey-Batı kulesinin içinde kalmıştır.
    1570 yılında Osmanlı ordusuna savaşsız teslim olmuştur. Lüzinyan kalesine giriş koridorunda Osmanlı Amirali Cezayirli Sadık Paşa'nın mezarı bulunmaktadır. Osmanlı döneminde kalede yapılan ilavelerin tamamı İngiliz sömürge dönemindeki restorasyon sırasında ortadan kaldırılmıştır. İngiliz sömürge döneminde hapishane ve polis okulu olarak kullanılmıştır. 1960-1963 yılları arasında kısmen turistik amaçla kullanılmıştır. 1963-1974 yılları arasında ise turizme açık olan kale genel anlamda Rum Milli Muhafız Ordusu tarafından askeri amaçla kullanılmıştır. 1974 yılından beri Eski Eserler ve Müzeler Dairesi Müdürlüğünün denetiminde turizme açılmıştır. Yapılan çalışmalarla çeşitli tarihsel tipleme ve mekan canlandırmaları ile adeta bir açık hava müzesi haline dönüştürülmüştir.


     GİRNE KALESİ İÇERİSİNDE BULUNAN YAPITLAR

     1- LUZİNYAN KULESİ
   Kule erken Bizans dönemi tahkimat kalıntılarının üzerine 1208-1211 yılları arasında Kıbrıs Kralı John D'İbelin tarafından inşa ettirilmiştir.

     2- ST. GEORGE KİLİSESİ
   12. yüzyıl Bizans yapısı olan kilise Bizans ve Lüzinyan dönemlerinde kale dışında bağımsız bir yapıt idi. Ancak Venedik döneminde bazı değişikliklerle kale içerisine alınmıştır.

     3- SARNIÇ
    Lüzinyan döneminde yapıldığı sanılan sarnıç o dönemlerde kalenin su ihtiyacını karşılamaktaydı.

    4- ZİNDANLAR
   Lüzinyan dönemine ait bu zindanlar Kral I. Peter döneminde birçok işkence olayına sahne olmuştur.

    5- BATIK GEMİ MÜZESİ
   Kalenin bu bölümünde M.Ö. 300 yıllarına ait gemi batığı ve buluntuları sergilenmektedir.

    6- VENEDİK KULESİ
   Kule erken XVI yüzyıl Venedik dönemi mimarisi özelliklerini yansıtmaktadır.

    7- KIRNI MEZARLARI
   Kalenin bu bölümünde erken ve Orta Tunç dönemlerine ait Kırnı köyünde bulunmuş bir mezar ve bu mezarda ele geçen buluntular sergilenmektedir.

    8- AKDENİZ MEZAR KAZISI
   Kalenin bu bölümünde ise Helenistik dönemden erken Bizans dönemine kadar kullanım gören mezarın maketi ve buluntuları sergilenmektedir.

ZİYARET SAATLERİ
KIŞ DÖNEMİ:
Sabah 09:00 - 13:00
Ö. Sonra 14:00 - 16:45

YAZ DÖNEMİ
09:00 19:00

 

 GÜVENLİK KUVVETLERİ  DERGİSİ